Bộ phận phân tích và tư vấn kinh tế EIU, thuộc Tạp chí Nhà Kinh tế (Anh), vừa nhận định nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trong năm 2012 và 2013 là rất lớn, và những quan ngại về nguồn cung sẽ đẩy giá dầu mỏ tăng cao trong nửa đầu năm 2012.

Những căng thẳng giữa phương Tây và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran đã leo thang kể từ cuối năm 2011 và chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. EU đã công bố lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ của Iran và Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vào Ngân hàng Trung ương Iran. Ngay lập tức, Tehran đã phản ứng với các lệnh cấm vận này bằng đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz, nơi có khoảng 1/6 nguồn dầu mỏ của thế giới được vận chuyển qua. EIU cho rằng một cuộc đối đầu quân sự tại Iran có thể không xảy ra, nhưng Iran sẽ trả đũa dưới các hình thức khác, bao gồm cả việc sử dụng ảnh hưởng của mình tại Iraq để làm giảm lượng dầu mỏ được sản xuất tại đây.

 
Theo EIU, tại một số nơi khác ở Trung Đông cũng có những nguy cơ gián đoạn nguồn cung tiềm tàng. Các vấn đề chính trị hoặc an ninh có thể tái nổi lên ở Iraq sau khi Mỹ rút quân. Ổn định chính trị tại Libya cũng chưa có cơ sở nào bảo đảm khi các lực lượng chính trị mới lên cầm quyền, và bất ổn nội bộ tại Syria cũng tạo ra nguy cơ về sự hỗn loạn. Hiện có những thông tin cho rằng đường ống xuất khẩu từ Nam Sudan đã bị đóng sau bất đồng với phía Bắc về phí đường ống. Dù Sudan chỉ xuất khẩu 260.000 thùng/ngày nhưng nguồn dầu hàm lượng lưu huỳnh thấp của nước này rất cần thiết cho các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại châu Á. Sự bất đồng này khó có thể được giải quyết nhanh, và nếu hoặc khi nó được giải quyết thì cần phải mất 6 tháng sau mới có thể khôi phục được sản lượng ban đầu.

Ngoài Trung Đông, ngành công nghiệp dầu mỏ của Nigeria cũng đang phải gánh chịu những hậu của của bất ổn dân sự ở trong nước. Đầu năm 2012, bạo lực của những người Hồi giáo đã bùng phát ở phía Bắc nước này và các cuộc đình công phản đối giá bán lẻ nhiên liệu tăng cao cũng nổ ra trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, sản xuất dầu mỏ tại Nigeria tới nay chưa bị ảnh hưởng. Dù nguy cơ bất ổn dân sự tại Nigeria còn tồn tại nhưng EIU vẫn cho rằng sản lượng dầu mỏ của Nigeria trong giai đoạn 2012-2016 sẽ tiếp tục tăng bền vững, chủ yếu là nhờ sản lượng khai thác dầu mỏ ngoài khơi.

Với những điều không chắc chắn về bức tranh nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, EIU đã nâng mức dự báo giá dầu trong năm 2012 lên mức bình quân là 110 USD/thùng. Trong 6 tháng đầu năm 2012, EIU cho rằng giá dầu bình quân sẽ ở mức 115 USD/thùng, chủ yếu là do sự không chắc chắn liên quan tới tác động đối với nguồn cung toàn cầu từ lệnh cấm vận và trừng phạt của EU đối với Iran. Sau đó giá dầu sẽ giảm xuống khi sự co lại trong nhu cầu của EU dẫn tới việc thặng dư trên thị trường cũng như một số quốc gia tăng nguồn dự trữ. Tuy nhiên, các điều kiện tiền tệ toàn cầu nới lỏng và nhu cầu tăng mạnh tại các quốc gia đang nổi lên sẽ hỗ trợ cho giá dầu. Triển vọng tăng trưởng kinh tế được cải thiện của phần lớn các quốc gia trong năm 2013 cũng sẽ hỗ trợ cho giá dầu nhưng với những dự báo về nguồn cung hiện nay thì giá dầu vẫn ở mức trên 100 USD/thùng. EIU dự báo giá dầu trong giai đoạn 2014-2016 sẽ tăng trở lại khi tiêu thụ cải thiện và phần lớn nguồn cung dầu bổ sung sẽ xuất phát từ các nguồn chi phí sản xuất cao hơn, chẳng hạn như Brazil và Canada.

Lê Dương (p/v TTXVN tại Luân Đôn)