Ninh Vân - cái tên từ lâu đã in sâu trong lòng người Khánh Hòa với trận hải chiến ác liệt lịch sử giữa tàu không số (ký hiệu trong hồ sơ quản lý là 235) chi viện vũ khí cho chiến trường miền Nam, do Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Phan Vinh làm thuyền trưởng, đối đầu cùng lực lượng tàu chiến hùng hậu của địch, có cả máy bay yểm trợ. Đây từng là địa phương khó khăn nhất của thị xã Ninh Hòa, với địa hình rừng núi hiểm trở bao bọc, vùng biển nhiều đá ngầm, luồng hẹp và có lúc chỉ có vẻn vẹn 5 gia đình bám trụ để làm cơ sở cho đơn vị bến đón tàu không số. Viết tiếp trang sử hào hùng đó, vượt qua khó khăn, Ninh Vân - “bến tàu không số năm xưa” đang từng ngày thay đổi diện mạo, từ một vùng đất hoang vắng trở thành một xã phát triển mạnh mẽ về kinh tế, xã hội của thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa.

* Ninh Vân một thời máu và hoa

Với địa hình hiểm trở, núi rừng vây bọc, Ninh Vân là một trong những căn cứ cách mạng của ta trong kháng chiến chống Mỹ. Từ năm 1962, đa số dân ở Ninh Vân đều bị địch dồn vào thành phố Nha Trang, chỉ còn 5 gia đình kiên quyết bám trụ. Lợi dụng địa hình phức tạp đó, Ninh Vân được chọn là bến để các tàu không số chi viện vũ khí, thuốc men cho chiến trường miền Nam. Ngày 1/3/1968, tàu không số 235 đã tiếp cận Ninh Vân để thả hàng, tại đây Ninh Vân đã chứng kiến một trận hải chiến không cân sức giữa tàu 235 và địch.

Kể về thời khắc đó, bà Phạm Thị Hường ở xã Ninh Thủy (thị xã Ninh Hòa) là người của đơn vị bến - có mật danh K67, kể lại: “Đơn vị bến K67 của chúng tôi có khoảng 30 người. Nhiệm vụ chúng tôi là tổ chức nhiều mũi trinh sát quan sát tàu địch, tìm địa điểm, đón, bảo vệ, tổ chức giao nhận, bốc dỡ hàng hóa, vũ khí từ tàu lên bờ. Đầu tháng 2/1968, chuyến tàu không số đầu tiên định ghé bến. Chúng tôi chuẩn bị cả trăm nhân công để đón tàu, nhưng tàu bị lộ đành quay ra. Lần hai, vào cuối tháng 2/1968, tàu vào thật và đó là tàu 235 của thuyển trưởng Nguyễn Phan Vinh. Nhưng khi tàu gần đến bến, chúng tôi bị mất liên lạc, do đó không biết tàu vào thời điểm nào. Rạng sáng ngày 1/3, tàu 235 và tàu định quần nhau kịch liệt, sau đó tàu 235 phát nổ. Những ngày sau, máy bay địch đổ gần 9.000 quân càn quét liên tục, chúng tôi phải vừa chạy càn, vừa tìm kiếm những chiến sĩ còn sống sót của tàu 235. May mắn sau 13 ngày, chúng tôi đã tìm được 5 chiến sĩ còn sống sót là các anh Phong, Mai, An, Tuyến, Thật. Tôi may 5 bộ tăng võng cho 5 anh còn sống. Lúc chia tay, các anh còn bảo “Khi nào thống nhất sẽ đưa vào bảo tàng quân đội kỷ niệm này của em”.

Kể về trận hải chiến vào ngày 1/3/1968, ông Nguyễn Bá Cường, nguyên Bí thư Huyện ủy Ninh Hòa, người trực tiếp chăm sóc 5 chiến sĩ của tàu không số 235 còn sống sót, cho biết: “Theo lời 5 đồng chí ấy, vào chiều tối 29/2, tàu 235 đã bị máy bay địch theo dõi. Đến đêm các anh vẫn quyết định vào bến thả hàng. Sau khi thả hàng, địch bao vây tứ phía với ba tàu chiến là Ngọc Hồi, HQ12, HQ617 cùng 4 tàu của Duyên đoàn 25, trên trời có máy bay yểm trợ. Lúc đó các chiến sĩ trên tàu 235 đã chống trả quyết liệt khiến một số tàu của địch bị cháy, những tàu khác không dám đến gần. Tàu 235 định phá vòng vây ra khơi, nhưng máy hỏng nặng. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh ra lệnh đánh bộc phá tại tàu. Sau khi hẹn giờ những người sống sót chia làm 2 cánh rời tàu bơi vào bờ. Khoảng 2 giờ 40 phút cùng ngày, tàu 235 nổ tung, tiếng vọng mãi tận Nha Trang. Một phần cabin của tàu văng lên núi Bà Nam cách nơi tàu nổ gần 300 mét. Sau đó địch tiếp tục bố ráp trên bờ, cánh anh Nguyễn Phan Vinh, Ngô Văn Thứ bị địch bao vây và hy sinh anh dũng. Cánh do thuyền phó Đoàn Văn Nhi lạc nhau, chiến sĩ hàng hải Mai Văn Khung bị bắt. Anh Đoàn Văn Nhi bị thương nặng, sau này hài cốt anh được tìm thấy trong hang đá. Chỉ còn 5 người may mắn sau 13 ngày đêm bị địch truy lùng ráo riết đã được quân ta tìm thấy, đưa về chăm sóc, sau đó các anh trở ra Bắc bằng đường bộ”.

Bà Võ Thị Khú, 77 tuổi, người thuộc một trong 5 gia đình cách mạng sống ở Ninh Vân cho biết thêm: “Rạng sáng ngày 1/3, tiếng súng nổ liên tục chát chúa. Sau đó tôi nghe tiếng nổ lớn, đinh tai. Nhìn ra phía biển một cột lửa lớn, lửa cháy đến 2-3 ngày mới tắt. Sau đó chúng tôi tìm thấy thi thể một chiến sĩ ở bãi Bàng và đem đi chôn cất”.

Sau ngày hòa bình lập lại, để tưởng nhớ 14 chiến sĩ hi sinh cùng với tàu không số 235, chính quyền tỉnh Khánh Hòa đã lập bia tưởng niệm gần mảnh thuyền 235 còn sót lại trên núi Bà Nam. Bến Ninh Vân ghi dấu lịch sử với trận chiến oai hùng đó của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ninh Vân đổi thay từng ngày

Tàu 235 cùng anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Phan Vinh và 13 đồng đội đã mãi mãi nằm lại tại Ninh Vân. Tên anh đã viết nên bản hùng ca về tinh thần yêu nước, tinh thần chiến đấu bảo vệ tổ quốc. Bản hùng ca đó vẫn mãi dư âm đến thế hệ hôm nay và mai sau. Vượt qua khó khăn, trắc trở, xã Ninh Vân đang từng ngày nỗ lực phát triển kinh tế-xã hội, thay đổi diện mạo để không phụ lòng những thế hệ đi trước đã hi sinh ở mảnh đất này.

Về thăm Ninh Vân hôm nay, chúng tôi thực sự ngỡ ngàng, một xã thuộc diện bãi ngang, hải đảo nhưng nhà cửa của người dân khá khang trang, đường sá đều trải bê tông. Điện, đường, trường, trạm đầy đủ. Chủ tịch xã Trà Thị Bông Sen, cho biết: “Trước kia, ở xã Ninh Vân người dân muốn ra trung tâm thị xã, đường ngắn nhất là đi thuyền vào thành phố Nha Trang rồi bắt xe đò ra Ninh Hòa, cả đi cả về phải mất hai ngày. Người dân xã này chưa ai từng nghĩ sẽ mua xe máy. Năm 2011, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, “xã đảo” Ninh Vân đã hoàn thành tuyến đường dài 11 km rộng 3,5 mét nối liền Ninh Vân với các xã khác. Ninh Vân hiện có 6 dự án du lịch, đến nay có 2 dự án (ở đảo) đã đi vào hoạt động. Sau khi có đường, bốn dự án còn lại bắt đầu triển khai. Giao thương giữa các xã cũng trở nên nhộn nhịp hơn".

So với những năm chiến tranh, Ninh Vân chỉ có 5 hộ dân, thì nay số hộ đã gần 400 với hơn 1.700 nhân khẩu. Là một xã vùng xa nhưng tỷ lệ hộ nghèo ở đây chỉ 9,14% thấp hơn so với tỷ lệ trung bình của thị xã Ninh Hòa là 14,5%. Để có được kết quả trên, chính quyền xã luôn chăm lo phát triển kinh tế tập trung vào các thế mạnh như: trồng tỏi, trồng điều, chăn nuôi bò thịt, đánh bắt hải sản, khai thác rong mơ… Cá biệt các hộ trồng tỏi hằng năm có thể lãi 300 triệu đồng/ ha. Ngoài ra, bà con “xã đảo” còn đi đến các xã khác học tập kinh nghiệm nuôi bò, dê, trồng bắp, đậu phụng... để bổ sung vào cơ cấu kinh tế.

Hiện nay, xã Ninh Vân có các lớp mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở với tỷ lệ các em ra lớp 100%. Một ngôi trường Trung học cơ sở khang trang mang tên người anh hùng Nguyễn Phan Vinh được xây dựng, đã tạo điều kiện tốt nhất cho con em trong xã học tập. Khi đến thăm nhà trường, chúng tôi được thầy trò dẫn tới bia tưởng niệm tàu không số, ở đây tất các em đều biết đến người anh hùng Nguyễn Phan Vinh và tàu không số 235. Đó quả là niềm từ hào mà học sinh trường Nguyễn Phan Vinh có được.

Nói về tiềm năng tương lai của Ninh Vân, bà Trà Thị Bông Sen cho biết: “Với nhiều bãi biển dài đẹp, mặt biển xanh, khung cảnh núi hùng vĩ, Ninh Vân như một nàng tiên đang được đánh thức. Trong tương lai, Ninh Vân sẽ chú trọng đầu tư phát triển ngành công nghiệp không khói, chính vì vậy xã luôn tạo điều kiện để các đơn vị du lịch khảo sát đầu tư, quy hoạch, thỏa thuận mặt bằng du lịch. Bên cạnh đó, Ninh Vân có nhiều con em có trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp sẵn sàng đáp ứng nguồn nhân lực để phát triển du lịch dịch vụ. Tuy nhiên, hiện tại Ninh Vân vẫn cần đầu tư nhiều về cơ sở vật chất, nhất là về quy hoạch”.

Ninh Vân còn đó mảnh tàu không số 235, còn đó bia tưởng niệm 14 chiến sĩ đã hi sinh trong trận đánh năm xưa. Đó là nguồn động lực lớn lao giúp thế hệ trẻ Ninh Vân hôm nay viết tiếp trang sử hào hùng của dân tộc, vươn lên làm giàu cho quê hương, đất nước./.

TTXVN